:: I F A F . B L O G ::

» سـال 1388 [ ســال اصــلاح الگــوی مصرف ]

منوي كاربري

پيام مدير : « یا ایهاالنبی قل لازواجک و بناتک و نساءالمومنین یدنین علیهن من جلابیبهن ذلک ادنی ان یعرفن فلا یوذین و کان الله غفورا رحیما» (ای پیامبر، به زنان و دخترانت و نیز به زنان مومنین بگو خود را بپوشانند تا شناخته نشوند و مورد اذیت قرار نگیرند. و خداوند بخشنده مهربان است.)

لوگوي ما

خبرنامه

حديث

نظر سنجي

عکس هفته

نرم افزار حريم ريحانه

جستجوگر

آمار وبلاگ

منوي اصلي

فهرست موضوعي

ورود کاربران

ارتباط زنده

طرح ختم صلوات

ديگر پايگاهها

لوگو حمایتی

مقاله / حجاب، شكوفايى، عزت حجاب، شکوفایی و عزت

مصاحبه غيرحضورى با علامه شهيد استاد مطهرى

ديدار: ضمن سلام خدمت‏شما استاد عزيز، حال پس از بيان شيواى خود پيرامون تاريخچه و فلسفه حجاب از ديدگاه غيرمسلمانان، به عنوان يك جوان مسلمان مى‏خواستم مفهوم واژه حجاب و سابقه آن را در متون دينى بدانم؟

استاد شهيد: كلمه حجاب هم به معنى پوشش است و هم به معنى پرده. غالبا به معنى پرده استعمال مى‏شود. اين واژه از آن جهت مفهوم پوشش مى‏دهد كه وسيله پوشش است. شايد بتوان گفت كه بر حسب اصل لغت، هر پوششى حجاب نيست‏بلكه پوششى حجاب ناميده مى‏شود كه از طريق پشت پرده واقع شدن صورت گيرد. در قرآن كريم در داستان سليمان غروب خورشيد را اين‏طور توصيف مى‏كند: «حتى تدارت بالحجاب‏»⁽¹⁾يعنى تا آن وقتى كه خورشيد در پشت پرده مخفى شد. پرده حاجز ميان قلب و شكم را حجاب مى‏نامند. كاربرد واژه حجاب در مورد پوشش زن يك اصطلاح نسبتا جديدى است. در گذشته به ويژه در اصطلاح فقها، كلمه «ستر» به معنى پوشش به كار مى‏رفته است. بهتر بود اين كلمه عوض نمى‏شد. زيرا معنى شايع لغت‏حجاب پرده است و اگر در مورد پوشش به كار مى‏رود، به اعتبار نسبت پرده واقع شدن زن است و همين امر موجب شده كه عده زيادى گمان كنند كه اسلام خواسته زن در خانه محبوس باشد. پوشش در اسلام اين است كه زن در معاشرت خود با مردان بدن خود را بپوشاند و آيات مربوط، نيز همين معنى را افاده مى‏كنند. در آيات قرآن واژه حجاب به مفهوم اصطلاحى آن به كار نرفته است. آيه‏اى كه واژه حجاب را به كار مى‏برد، مربوط به زنان پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله است. اما اين‏كه چطور امروزه به جاى اصطلاح ستر و پوشش، واژه حجاب و پرده شايع شده است‏براى من مجهول است. شايد هم به دليل تشبيه حجاب اسلامى به حجاب‏هايى كه در ساير ملل مرسوم بوده، چنين واژه‏اى به كار رفته باشد.

ديدار: سؤالى كه اينجا مطرح مى‏شود اين است كه چرا حجاب براى زنان پيامبرصلى الله عليه وآله به كار برده شده، آيا آنان با زنان ديگر فرق داشتند؟

استاد شهيد: در قرآن كريم درباره زنان پيامبرصلى الله عليه وآله دستورهاى خاصى وارد شده است. اولين آيه خطاب به زنان پيامبر اكرم با اين جمله آغاز مى‏شود: «يا نساء النبى لستن كاحد من النساء» يعنى اى زنان پيامبرصلى الله عليه وآله با ساير زنان فرق داريد، اسلام عنايت‏خاصى داشته است كه زنان پيامبرصلى الله عليه وآله چه در زمان حيات آن حضرت و چه پس از وفات ايشان، در خانه‏هاى خود بمانند و در اين جهت، بيشتر اهداف اجتماعى و سياسى در كار بوده است. قرآن صريحا به زنان پيامبرصلى الله عليه وآله مى‏گويد: «در خانه‏هاى خود بمانيد.» اسلام مى‏خواسته است «امهات المؤمنين‏» كه خواه ناخواه احترام زيادى در ميان مسلمانان داشتند از احترام خود سوء استفاده نكنند و احيانا ابزار عناصر خودخواه و ماجراجو در مسائل سياسى و اجتماعى واقع نشوند. عايشه كه از اين دستور تخلف كرد، ماجراهاى سياسى ناگوار براى جهان اسلام به وجود آورد. به هر حال، آيه‏اى كه در آن كلمه حجاب به كار رفته آيه 53 سوره احزاب است كه مى‏فرمايد: «و اذا سالتموهن متاعا فاسالوهن من وراء حجاب.» يعنى اگر از آنان متاع و كالاى مورد نيازى مطالبه كنيد از پشت پرده از آنان بخواهيد.

ديدار: حضرت استاد! به نظر شما در پاسخ كسانى كه مى‏گويند زن، بايد آزاد باشد و نه اسير در حجاب چه بايد گفت؟

استاد شهيد: حقيقت امر اين است كه در مساله پوشش سخن اصلى در اين نيست كه آيا زن خوب است پوشيده در اجتماع ظاهر شود يا عريان؟ روح سخن اين است كه آيا زن و تمتعات مرد از زن بايد همگانى باشد و مرد بايد حق داشته باشد كه از هر زنى در هر محفلى حداكثر تمتعات را ببرد يا نه؟ اسلام كه به روح مسائل مى‏نگرد جواب مى‏دهد كه خير، مردان فقط در محيط خانوادگى و در قالب قانون ازدواج همراه با يك سلسله تعهدات سنگين مى‏توانند از زنان به عنوان همسران قانونى كامجويى كنند. اما در محيط اجتماع استفاده از زنان بيگانه ممنوع است و زنان نيز از اين‏كه مردان را در خارج از كانون خانوادگى كامياب سازند، به هر صورت و به هر شكل، منع گرديده‏اند.

پس روح مساله، محدوديت كاميابى‏ها به محيط خانوادگى و همسران مشروع، يا آزاد بودن كاميابى‏ها و كشيده شدن آن به محيط اجتماع است كه اسلام طرفدار نظريه اول است.

ديدار: حضرت استاد! بفرماييد فلسفه حجاب چيست؟

استاد شهيد: فلسفه پوشش اسلامى به نظر ما چند چيز است: بعضى از آن‏ها جنبه روانى دارد، بعضى جنبه خانوادگى و بعضى ديگر جنبه اجتماعى. بعضى نيز مربوط است‏به بالابردن احترام زن و جلوگيرى از ابتذال او. حجاب در اسلام از مساله كلى‏تر و اساسى‏ترى ريشه مى‏گيرد و آن اين است كه اسلام مى‏خواهد انواع التذاذهاى جنسى، چه بصرى و لمسى و چه نوع ديگر، به محيط خانوادگى و در قالب ازدواج قانونى اختصاص يابد، اجتماع منحصرا براى كار و فعاليت‏باشد. برخلاف سيستم غربى عصر حاضر كه كار و فعاليت را با لذائذ جنسى به هم مى‏آميزد، اسلام مى‏خواهد اين دو محيط را كاملا از يكديگر تفكيك كند.

ديدار: لطفا بفرماييد چرا زن بايد خود را بپوشاند؟

استاد شهيد: اما علت اين‏كه در اسلام دستور پوشش اختصاص به زنان يافته است، اين است كه ميل به خودنمايى و خودآرايى مخصوص زنان است. از نظر تصاحب قلب‏ها و دل‏ها مرد شكار است و زن شكارچى، همچنان‏كه از نظر تصاحب جسم و تن زن شكار است. ميل زن به خودآرايى از اين نوع حس شكارچى‏گرى او ناشى مى‏شود. در هيچ جاى دنيا سابقه ندارد كه مردان لباس‏هاى بدن‏نما و آرايش‏هاى تحريك‏كننده به كار برند. اين زن است كه به حكم طبيعت‏خاص خود مى‏خواهد دلبرى كند و مرد را دلباخته و در دام علاقه به خود اسير سازد. بنابراين از آنجا كه تبرج و برهنگى از انحراف‏هاى است كه بيشتر از زنان سرمى‏زند، دستور پوشش هم براى آنان مقرر گرديده است.

ديدار: حضرت استاد! آيا تفاوتى بين ازدواج در جامعه غيراسلامى و جامعه اسلامى مى‏بينيد؟

استاد شهيد: تفاوت جامعه‏اى كه روابط جنسى را محدود به محيط خانوادگى و منحصر در قالب ازدواج قانونى مى‏كند با اجتماعى كه روابط آزاد در آن اجازه داده مى‏شود، اين است كه ازدواج در اجتماع اول پايان انتظار و محروميت و در اجتماع دوم آغاز محروميت و محدوديت است. در سيستم روابط آزاد پيمان ازدواج به دوران آزادى دختر و پسر خاتمه مى‏دهد و آنان را ملزم مى‏سازد كه به يكديگر وفادار باشند در حالى كه در سيستم اسلامى به محروميت و انتظار آنان پايان مى‏بخشد. در جامعه غير اسلامى نظام روابط آزاد افراد را وادار مى‏كند تا جايى كه ممكن است از ازدواج سرباز زنند و هنگامى كه نيروهاى جوانى و شور و نشاط آنان رو به ضعف و سستى رفت، اقدام به ازدواج كنند. در اين جامعه زن را براى فرزندزايى و كلفتى مى‏خواهند. معمولا در اين نوع ازدواج‏ها به جاى اين‏كه خانواده بر پايه عشق خالص و محبت عميق استوار باشد همسران هر كدام ديگرى را ساحل سعادت خود بداند، برعكس آنان همديگر را به چشم رقيب و عامل سلب آزادى و محروميت مى‏بينند.

ديدار: آيا رابطه‏اى بين قدرت جسمانى زن و حجاب وجود دارد؟

استاد شهيد: مرد به طور قطع از نظر جسمانى بر زن تفوق و برترى دارد. زن در اين جبهه در برابر مرد قدرت مقاومت ندارد، ولى زن از طريق عاطفى و قلبى هميشه تفوق خود را بر مرد ثابت كرده است. حريم نگه داشتن زن ميان خود و مرد يكى از وسايل مرموزى بوده است كه زن براى حفظ مقام و موقعيت‏خود در برابر مرد از آن استفاده كرده است. اسلام زن را تشويق كرده است كه از اين وسيله استفاده كند. اسلام مخصوصا تاكيد كرده است كه زن هر اندازه متين‏تر و باوقارتر و عفيف‏تر حركت كند و خود را در معرض نمايش براى مرد نگذارد، بر احترامش افزوده مى‏شود.

با سپاس از خانم سكينه ايزدپناه / التماس دعا

نوشته شده توسط مدیر پایگاه اطلاع رسانی [عفاف بلاگ]

لينك ثابت

مقاله / حجاب، شكوفايى، عزت (2) حجاب، شکوفایی و عزت

در گفت‏وگوى غيرحضورى با استاد شهيد علامه مطهرى (ره)

شايد يكى از دلايلى كه آثار "شهيد مطهرى" همچنان كارآمد است و جوانان كه نسل پويا جامعه هستند، هنوز هم مى‏توانند پاسخ سؤالات خود را در آثار ايشان بيابند، عميق و ريشه‏اى بودن مسائلى است كه حضرت استاد به آن پرداخته‏اند. از جمله مسائلى كه بسيار سؤال‏انگيز مى‏نمايد "حجاب" است. حجابى كه اسلام براى مسلمين به ارمغان آورد، از همان ابتدا باعث‏شد همواره زورمندان شهوت‏پرست كه اين حكم با قلب مريض آنان همراهى نمى‏كرد، با آن به مبارزه پرداختند و تاريخ شاهد اين مبارزه بوده است. در دوره معاصر ما شاهد يك هجمه بسيار قوى از ناحيه كسانى كه مى‏خواستند ايران و ايرانيان را زير سلطه خود درآورند نسبت‏به حجاب بوديم. آنان دريافتند تا هنگامى كه زنان متدين، با حجاب خود از دين‏شان پاسدارى مى‏كنند و فرزندانى با ايمان و غيور در دامن خود پرورش مى‏دهند راه تسلط هر كس و هر دولتى بر اين سرزمين بسته است. آنان ابتدا حمله فيزيكى را در دوره رضاخان شروع كردند و پس از خلق آن حماسه‏هاى شورآفرين توسط زنان با ايمان ايران كه با چنگ و دندان از حجاب خود حمايت مى‏كردند، نتوانستند كار خود را از پيش ببرند، به همين جهت از سنگر ديگر با شبهه‏افكنى در ذهن جوانان و ايجاد فضاى ابهام‏آلود نسبت‏به حجاب و تبليغات سوء عليه آن مى‏رفتند تا به مقصد خود برسند كه در چنين فضايى "شهيد مطهرى" اين استاد " استدلال" و "عمل" و "دين" پا به عرصه گذاشتند و به طور منطقى پاسخ شبهه‏هاى آنان را دادند با پيروزى انقلاب اين ترفندها و نقشه‏ها نقش بر آب شد، اما دشمن باز آرام ننشست. گفت‏وگوى غيرحضورى ما با استاد، به اين موضوع مى‏پردازد.

ديدار آشنا: با سلام خدمت‏شما، حضرت استاد! يكى از مسائلى كه فكر مى‏كنم در ذهن نسل جوان ما پرسش‏آفرين شده "حجاب" است، به خصوص با فضاى شبهه‏آلودى كه در پيرامون آن ايجاد كرده‏اند. لطفا بفرماييد آيا قبل از اسلام حجاب وجود داشته است‏يا خير؟

استاد شهيد مطهرى: اطلاع من از جنبه تاريخى كامل نيست. اطلاع تاريخى ما آنگاه كامل است كه بتوانيم درباره همه ملل كه قبل از اسلام بوده‏اند اظهارنظر كنيم. قدر مسلم اين است كه قبل از اسلام در ميان بعضى ملل حجاب وجود داشته است. تا آنجا كه من در كتاب‏هاى مربوط خوانده‏ام، در ايران باستان و در ميان قوم يهود و احتمالا در هند حجاب وجود داشته و از آنچه در قانون اسلام آمده سخت‏تر بوده است، اما در جاهليت عرب حجاب وجود نداشته و به وسيله اسلام در عرب پيدا شده است. ويل دورانت در مورد قوم يهود مى‏نويسد:

«اگر زنى به نقض قانون يهود مى‏پرداخت چنان‏كه مثلا بى‏آن‏كه چيزى بر سر داشت‏به ميان مردم مى‏رفت‏يا با هر سخنى از مردان درد دل مى‏كرد يا صدايش آن‏قدر بلند بود كه چون در خانه‏اش تكلم مى‏كرد، همسايگانش مى‏توانستند سخنان او را بشنوند در آن صورت مرد حق داشت‏بدون پرداخت مهريه او را طلاق دهد. [همچنين] حجاب سخت و شديدى در ايران باستان حكمفرما بوده حتى پدران و برادران نسبت‏به زن شوهردار نامحرم شمرده مى‏شده‏اند»، به هر حال، آنچه مسلم است اين است كه قبل از اسلام حجاب در جهان وجود داشته است و اسلام مبتكر آن نيست.

ديدار آشنا: حضرت استاد! من در تاريخ ويل دورانت‏خوانده‏ام كه ادعا مى‏كنند حجاب از ايران وارد اسلام شده نظر شما چيست؟

استاد شهيد مطهرى: قطعا چنين نيست. تاريخ قطعى بر خلاف آن شهادت مى‏دهد. بى‏شك زن جاهليت همچنان بوده كه ويل دورانت توصيف مى‏كند ولى اسلام در اين جهت تحولى به وجود آورد. عايشه همواره زنان انصار را اين‏چنين ستايش مى‏كرد:

«مرحبا به زنان انصار همين‏كه آيات سوره نور نازل شد، يك نفر از آنان ديده نشد كه مانند سابق بيرون بيايد سر خود را با روسرى‏هاى مشكى مى‏پوشاندند، گويى كلاغ روى سرشان نشسته است.

ام‏السلمه نقل مى‏كند: پس از آن‏كه آيه سوره احزاب (يدنين عليهن من جلابيبهن ...) نازل شد، زنان انصار چنين كردند. فقط بعدها بر اثر معاشرت اعراب مسلمان با تازه مسلمان‏هاى غيرعرب، حجاب از آنچه در زمان رسول اكرم‏صلى الله عليه وآله وجود داشت‏شديدتر شد نه اين‏كه اسلام اساسا به پوشش زن هيچ عنايتى نداشته باشد.

ديدار آشنا: بسيار خوب. حال كه حجاب مربوط به قوانين اسلام است و از ساير ملت‏ها نيامده، مى‏رسيم به بحث فلسفه حجاب، برخى فلسفه حجاب ما را "رهبانيت" و "رياضت" دانسته‏اند، آيا اين مطلب صحت دارد؟ همچنين بفرماييد آيا كسانى بوده‏اند كه فلسفه پوشش آنها رهبانيت و رياضت‏باشد؟

استاد شهيد مطهرى: ما منكر نيستيم كه رهبانيت و ترك لذت در نقاطى از جهان وجود داشته است و شايد بتوان پوشش زن را در جاهايى كه چنين فكرى حكومت مى‏كرده است از ثمرات آن دانست. پديدآمدن پوشش طبق اين نظريه دنباله و نتيجه پليد دانستن ازدواج و مقدس شمردن عزوبت است. در اينجا بد نيست قسمتى از گفته "برتراند راسل" را در اين موضوع بياوريم: "به خصوص در قرون اول مسيحيت اين طرز فكر سن پل (بولس مقدس) از طرف كليسا اشاعه تمام يافت و تجرد مفهوم تقدس به خود گرفت و عده بى‏شمارى راه بيابان پيش گرفتند تا شيطان را منكوب سازند. كليسا ضمنا با استحمام به مبارزه پرداخت. زيرا خطوط بدن، انسان را به طرف گناه مى‏راند. كليسا چرك بدن را تحسين كرده، رايحه بوى بدن صورت تقدس به خود گرفت، زيرا باز به نظر سن‏پل نظافت‏بدن و آرايش آن با نظافت روح منافات دارد، شپش مرواريد خداوند شد".

[اما] اسلام با فكر "رياضت" و "رهبانيت" سخت مبارزه كرده است. اين مطلب را مستشرقين اروپايى هم قبول دارند. اسلام به نظافت تشويق كرده و به جاى اين‏كه شپش را مرواريد خدا بشناسد! گفته است: "النظافة من الايمان": پاكيزگى جزء ايمان است. پيامبراكرم‏صلى الله عليه وآله شخصى را ديد كه موهايش ژوليده و جامه‏هايش چركين بود فرمود: "من الدين المتعة": يعنى تمتع و بهره‏مندى از نعمت‏هاى خدا جزء دين است و هم آن حضرت فرمود: "بدترين بنده، شخص چركين و كثيف است". در حديث ديگر داريم: "تنظفوا و لا تشبهو باليهود": يعنى نظيف باشيد و خودتان را شبيه به يهود نكنيد، بعد فرمودند زنان يهودى كه فاسد شدند بدان جهت كه شوهرانشان كثيف بودند. بنابراين، چنين فلسفه‏اى [رهبانيت] با روح اسلام و ساير دستورهاى آن قابل تطبيق نيست و اسلام كه پوشش را تعيين كرد در هيچ جا به چنين علتى استناد نجسته است.

ديدار آشنا: پس فرموديد رهبانيت در اسلام پذيرفته نيست و نمى‏تواند فلسفه يكى از اصول اسلام يعنى حجاب باشد. حضرت استاد عدم امنيت چطور؟ آيا مى‏توان فلسفه حجاب را عدم امنيت زنان دانست و گفت‏حال كه در قرن بيست و يكم هستيم و امنيت وجود دارد پس حجاب مبنايى ندارد؟

استاد شهيد مطهرى: اولا اين سخن درست نيست كه در عصر ما امنيت كامل درباره زن برقرار است. در همين دنياى صنعتى اروپا و آمريكا كه به غلط آن را دنياى متمدن مى‏ناميم، احيانا آمارهاى وحشت‏آورى از فساد مى‏خوانيم، چه رسد به دنياى به اصطلاح نيمه متمدن. تا در جهان، حكومت‏شهوت برقرار است، هرگز امنيت ناموسى وجود نخواهد داشت. در روزنامه اطلاعات آمده بود: «.. . در نيويورك در مدت 6 ماه، 3000 شكايت از هتك ناموس به زور به اداره پليس رسيده است. سن اين عده شاكيان بين شش سال تا هشت‏سال بوده است.» پس اين ادعا كه در عصر ما امنيت ناموسى كامل برقرار است و صاحبان نواميس بايد از اين نظر خاطرشان جمع باشد ياوه‏اى بيش نيست. ثانيا فرض كنيم امنيت كامل در جهان برقرار شده و تجاوز ديگر وجود ندارد. [اما] مسلما علت دستور پوشش در اسلام عدم امنيت نبوده است. لااقل علت منحصر و اساسى، عدم امنيت نبوده است. زيرا اين امر نه در آثار اسلامى به عنوان علت پوشش معرفى شده است و نه چنين خبرى با تاريخ تطبيق دارد. در ميان اعراب جاهليت پوشش نبود و در عين حال، امنيت فردى به واسطه زندگانى خاص قبيله‏اى و بدوى وجود داشت‏يعنى در همان وقت كه در ايران نا امنى فردى و تجاوز به ناموس به حد اعلى وجود داشت و پوشش هم بود، در عربستان اين‏گونه تجاوز بين افراد قبايل وجود نداشت. ما منكر وجود ناامنى و بى‏عدالتى‏هاى زمان گذشته و تاثير آنها در مخفى‏كردن زن نيستيم [ولى] نمى‏توانيم بگوييم كه اسلام صرفا به خاطر برقرار ساختن امنيت، دستور پوشش را وضع كرده است. فلسفه اساسى پوشش چيز ديگرى است، در عين حال نمى‏خواهيم بگوييم كه مساله امنيت زن از گزند مرد به هيچ وجه مورد توجه نبوده است و مدعى اين موضوع نيز نيستم كه در عصر ما اين فلسفه بى‏مورد است و امنيت كامل براى زن از ناحيه تجاوزات مردانه برقرار است.

با سپاس از خانم سكينه ايزدپناه / ادامه دارد...

نوشته شده توسط مدیر پایگاه اطلاع رسانی [عفاف بلاگ]

لينك ثابت

..: آخرين ارسال ها :..