نه عقب‏مانده، نه تحت سلطه، عنوان مصاحبه‏اى است كه «اسپرسو» با «خانم هنده تعارجى» نويسنده و روزنامه‏نگار مراكشى، به عمل آورده است. تعارجى كه در يك مدرسه فرانسوى تحصيل كرده اذعان دارد كه از دنياى ديگر «دنياى باحجابها» كه براى وى چندان آشنا نيست سخن مى‏گويد. اين مصاحبه در شمار مطالب نادرى است كه نويسندگان غربى آنها در صدد بر مى‏آيند در مورد «حجاب»، چندان به پيش‏داوريهايشان اعتنا نكنند. با اين همه «تعارجى» در جايى از مصاحبه از نقش تهاجمى مردان در گرايش زنان به سوى حجاب سخن مى‏گويد و در پايان به منظور مبارزه باحجاب، جنگ با ايدئولوژى زنان با حجاب و نه خود آنها، را توصيه مى‏كند.

اين مصاحبه را از كيهان  شماره 989 با هم مى‏خوانيم،امیدوارم مورد توجه شما قرار بگیره

* * *

براى بسياى از زنان مسلمان داشتن حجاب همان مفهومى را دارد كه براى زنان سالهاى 60 آرايش نكردن داشت، و اين يك روش براى غلبه بر مردانى است كه زن را تنها يك وسيله هوسرانى مى‏دانند. هنده تعارجى روزنامه‏نگار و نويسنده 33 ساله اهل مراكش، دو سال پيش عزم كشف دنيايى را كرد كه براى وى كه در مدارس فرانسوى تحصيل كرده و مدير سابق اولين مجله زنانه مراكش بوده، دنيايى كاملاً غريبه بود، دنياى زنانى كه طى سالهاى بازگشت بنيادگرايى اسلامى دوباره شروع به رعايت حجاب كرده‏اند، طبق سنتهاى عربى زنان بايستى چهره و موهاى خود را پنهان سازند. هنده تعارجى ماجراهاى سفر خويش را در كتابى به نام «زنان پوشيده اسلام» بازگو كرده است. او كشف كرده كه بسيارى از زنانى كه داشتن حجاب ـ كه سمبل سلطه مردان محسوب مى‏شود ـ را پذيرفته‏اند، به هيچ وجه عقب مانده و تحت سلطه آن طور كه غربيها انتظار دارند، نيستند، در اين مورد با وى به گفت و گوى مى‏پردازيم:

خبرنگار اسپرسو: چرا در كشورهاى اسلامى بسيارى از نان تصميم گرفته‏اند دوباره حجاب داشته باشند؟

تعارجى: براى آنهايى كه بنيادگراترند، بازگشت به حجاب تا حدى مربوط به امتناع در برابر دنياى غرب مى‏شود. اما ضمنا انگيزه‏هاى شخصى نيز در آن دخيلند خيلى از زنان در مورد مشكلات خروج از خانه در صورت نداشتن حجاب و مزاحمتها با من صحبت كرده‏اند. وراى سرپيچى از «فرنگ‏گرايى» يك بحران عميق وجود دارد. در دهه‏هاى گذشته زنان عرب بيش از هميشه مسؤوليتهاى اجتماعى بر عهده داشتند. مردان عرب اين «آزدى و بى‏حجابى» را به عنوان يك تهاجم احساس كردند. و اكنون كه اوضاع اقتصادى رو به وخامت مى‏رود، اين نارضايتى كه از سالها پيش ريشه دوانيده به شكل سركوب و تهاجم جلوه‏گر شد.

اسپرسو: شما گزارشهاى خودتان را با لباس غربى تهيه مى‏كنيد. آيا به اين لحاظ مشكلاتى براى شما پيش آمده است؟

تعارجى: نه، به هيچ وجه. من حتى به تنهايى سفر مى‏كنم و به جاهايى مى‏روم كه قلب بنيادگرايى به حساب مى‏آيند. من با لباس جين براى مصاحبه با عباس مدنى رييس جبهه نجات اسلامى الجزاير رفتم، البته نه براى برانگيختن حساسيت، بلكه براى اينكه هميشه اين طور لباس مى‏پوشم.

اسپرسو: وضع زنان الجزايرى چگونه است؟

تعارجى: اسفناك، جامعه الجزاير از قبل يك جامعه پدرسالار بود كه بين گرايش به سوى فرانسه و ضرورت بريدن بند ناف با اين كشور استعمارگر سابق دست و پا مى‏زد. متمايل شدن به سوى اسلام درست به مفهوم يك تلافى‏جويى است، جنگ خليج فارس وضع را وخيمتر كرد و حالا زنان الجزاير در دو جبهه قرار گرفته‏اند: جبهه‏اى كه هنوز چشم افراد آن به سوى غرب است و جبهه‏اى كه خواستار اجراى دقيق احكام اسلامى است. بين دو گروه ارتباط و گفتگويى وجود ندارد. افراد جبهه اول با سوءظن به دوميها نگاه مى‏كنند و به عنوان هواداران غرب تلقى مى‏شوند. جوانترها بيشتر جذب اسلام مى‏شوند تا جذب جنبشهاى هوادار زنان.

اسپرسو: آيا مردان حجاب را بر زنان تحميل كردند تا آنان را به سنتهاى كهنه بازگردانند؟

تعارجى: در برخى بخشها اين طور است. اما اغلب زنان خود در انتخاب حجاب نقش داشتند تا مردان را به احترام گذاشتن به آنان وادار كنند. يك زن محجبه آزادى فعاليت و حركت بيشترى از يك زن بى‏حجاب دارد كه از پوشاندن چهره‏اش خوددارى مى‏كند. برخلاف اين امر دلايل برخى از زنان، افكار هوادارن حقوق زنان در سالهاى شصت را براى من تداعى مى‏كند يعنى اجتناب از اينكه تنها به عنوان يك جسم نگريسته شوند. تا زمانى كه مردان ناتوان از مهار كردن غرايز خود باشند و نتوانند به يك زن نگاه كنند بدون اينكه «فتنه» يعنى هيجانات جنسى در وجودشان بيدار شود، زنان خود را در حجاب پنهان مى‏كنند.

اسپرسو: آن طور كه شما مى‏نويسيد ضرورت داشتن پوشش يك مسأله مذهبى نيست بلكه پاى يك مشكل روانى مردانه در ميان است. پس چرا زن بايستى جور آن را بكشد؟

تعارجى: ناتوانى مرد در كنترل خويش به زنان يك حس برترى داده است. من وقتى پرسيدم: چرا مرد خود را نمى‏پوشانند، مردان هم در متقابل مى‏توانند حس اشتياق را در زنان بيدار كنند، محجبه‏ها به من چنين پاسخ داده ما مى‏توانيم خودمان را كنترل كنيم اما يك مرد، نه چون غرايز حيوانى دارد.

اسپرسو: شما كتابتان را با اين سخن به پايان مى‏رسانيد: زنان پوشيده با وارد شدن دژ اسلام يك چشم‏اند فمنيستى پديد آورده‏اند. آيا واقعا به اين گفته ايمان داريد؟

تعارجى: زنان جوانى كه حجاب دارند نسبت به مادرانشان يك امتياز بنيادى دارند و آگاهند، تجددگرايى نمى‏تواند همه چيز را مضمحل كند، اما ما نمى‏توانيم راه‏حلهاى غربى را عينا تقليد كنيم. كشورهاى اسلامى بايستى يك راه مخصوص به خود به سوى تجدد پيدا كنند.

اسپرسو: آيا اين راه حتى اگر از طريق بازگشت به حجاب همه باشد مورد پذيرش است؟

تعارجى: من هيچ قصد ندارم كه حجاب داشته باشم، حتى اگر سعى شود به زور و با خشونت بر من تحميل شود مبارزه خواهم كرد، اما در اين لحظه لازم است به دنبال گفت و گو و گردهمايى رفت، حتى اگر توافق نظر وجود نداشته باشد. گفت و گو تنها روش قابل قبول براى ارايه به دختران كشورهاى اسلامى است. به منظور عرضه يك راه به سوى تأييد و تحكيم شخصيت زن بدون در نظر گرفتن حجاب لازم نيست با خود آنان بجنگيم بلكه بايد با ايدئولوژى استبدادى كه آنان را فريب مى‏دهد جنگيد!!

نوشته شده توسط مدیر پایگاه اطلاع رسانی [عفاف بلاگ]

لينك ثابت